Skip to content

Thế hệ già và thế hệ trẻ

Tháng Năm 4, 2013

(đã viết vào ngày 26 tháng 6 năm 2012)

Sự khác biệt giữa thế hệ già và thế hệ trẻ rất đa dạng. Tôi không biết những kinh nghiệm của người cùng thế hệ trẻ với tôi, nhưng riêng tôi là điều khác nhau chính không phải là ý kiến, quan điểm về sự thành công là gì, v.v., mà là cách dùng ngôn ngữ và cách dùng công nghệ hiện đại. Nhưng khi suy nghĩ một chút thì hai sự khác biệt này dễ hiểu. Ở mọi nơi trên thế giới cả hai ngôn ngữ và kỹ thuật đều thay đổi.

Cách dùng ngôn ngữ của tôi tùy theo ai nói chuyện với tôi. Ví dụ: tôi không bao giờ gọi người lớn tuổi “dude”, “man”, hoặc “buddy” (nói một kiểu như nói “Ê mày/tụi bây” với bạn bè). Đây là một ví dụ rất rõ ràng bằng tiếng Anh, nhưng thể hiện sự tôn trọng cho người lớn tuổi dễ hơn bằng tiếng Việt. Đây là một lý do vì sao tôi thích học tiếng Việt; vì phải suy nghĩ rất cẩn thận về đại từ nhân xưng nào tốt nhất trong những trường hợp khác nhau.

Về vấn đề công nghệ hiện đại, một sự khác biệt giữa hai thế hệ già và trẻ hiện nay là thế hệ của tôi là thế hệ đầu tiên sinh sau khi mạng thành lập. Tôi đã xem một phim tài liệu về sự ảnh hưởng của mạng, và trong phim đó một cô phụ huynh của 1 em học sinh học lớp 11 nói rằng “Về người dùng mạng, thế hệ trẻ này giống như người bản địa còn chúng tôi [thế hệ già] giống như người nước ngoài đi thăm”. Tôi thấy rõ điều đó khi dạy bố mẹ dùng 1 chương trình máy tính mới nào đó. Tôi có thể dùng chương trình đó nhanh hơn và hiểu dễ hơn bố mẹ.

Advertisements

From → Uncategorized

9 phản hồi
  1. Mình đọc đến đoạn thứ 3 thì mình thấy khó hiểu “về mặt kỷ thuật” không hiểu lắm, nhất là câu
    “Về người dùng mạng, thế hệ trẻ này giống như người bạn đỉa còn chúng tôi [thế hệ già] giống như người nước ngoài đi thăm”

    Theo như bạn ví dụ về bạn, bạn học cách dùng chương trình đó nhanh hơn mẹ bạn, thì mình nghĩ bạn nói đến về mặt sinh học.

    • Một cô trong phim tài liệu mình đã xem nói câu bạn chưa hiểu. Chuyện về người bạn đỉa và người nước ngoài là 1 ẩn dụ thôi. Ý cô ấy là thế hệ trẻ (ví dụ thế hệ 9x hiện nay) sinh ra khi truy cập Internet phổ biến. Vì sống với mạng từ bé nên họ học cách dùng nhanh và tự nhiên hơn thể hệ lớn tuổi (6x). Giống như học 1 ngôn ngữ từ bé thì mình có thể nói vừa nhanh vừa tự nhiên nhưng học 1 ngôn ngữ thứ 2 sau khi lớn lên 1 tí thì sẽ không tự nhiên bằng tiếng mẹ đẻ của mình. Thế hệ 9X là “người bạn đỉa” (vì đã sống với mạng từ bé) còn thế hệ 6x là “người nước ngoài đến thăm” (vì bắt đầu dùng mạng sau khi lớn lên).

      • Mình thì hiểu câu ví dụ của bạn, mình chỉ không hiểu 2 từ “bạn đỉa”, ý của bạn là “bản địa” (native people) hả?

      • hương.chup.pa.chup permalink

        ” người bạn đỉa” => ” người bản địa”. có như vậy VD của bạn sẽ dễ hiểu hơn…. n_n

  2. À uh đúng rồi, mình viết nhầm. Cảm ơn bạn!

  3. Hang permalink

    Hi there,

    I was gonna write a comment in Vietnamese since this is a blog to help you practice the language. However, I didn’t know how good your reading skill was so decided to play it safe by using English. I came across your videos on youtube by accident and was amazed by your Vietnamese and enthusiasm for learning the language. I think this blog is helpful for you to practice your writing skill. However, it might be even more useful if you receive comments on your language from readers. I’ve heard about a Canadian guy who did it the same way and after a few years living in Vietnam, has become a famous blogger with excellent Vietnamese
    .
    Let me give you an example how you can learn from your readers. Please correct me if I’m wrong. Did you mean “In fact” by Về kỹ thuật in this entry? If yes, in Vietnamese we don’t say “về mặt kỹ thuật” to convey the same meaning as you did in this entry. I suppose you meant technically in English ha? This one as you know could be understood as “in a way that is connected with the practical use of machinery, methods, etc. in science and industry” or “in a way that is connected with the skills needed for a particular job, sport, art, etc” which can be translated as về mặt kỹ thuật. However, in your entry, presumably it means ” according to the exact meaning, facts” which means “thật ra là” or “thực ra”, “sự thực là”. My advice is to try to think in the target language instead of your mother tongue and try to translate it word for word.

    Good luck with your Vietnamese learning. Maybe one day if you have time, I’d seek advice from you on how to help my fiance learn Vietnamese. He’s lived in HN for two years and still speaks nearly no Vietnamese.

    • Hi Hang, thanks for your thoughtful and polite comment! And you’re actually exactly right about comments on this blog; getting help with my Vietnamese was one of the reasons why I started blogging. I can read and understand Vietnamese pretty well by now and I would prefer to do everything through Vietnamese as much as possible here, but I’ll write in E for a little bit to make my meaning clear, then switch to Vietnamese. In general, on here I only want to use English as a last resort when I can’t communicate myself clearly in Vietnamese (like here) :).

      I actually didn’t mean “In fact…” and after reading your comment I’m not sure what I wrote makes any sense at all, but I wrote “Về mặt kỹ thuật…” because I heard a Vietnamese phrase “mặt này…mặt khác…” to mean somthing like the English “on one hand…but on the other hand…” when you’re considering multiple sides of an issue. I thus thought you could use “mặt” to talk about the “face” of an issue, like one of the parts or sides of a complicated issue. So in the blog, the “mặt” I was trying to talk about were the 2 issues I’d brought up at the beginning (the older generation’s 2 biggest differences from my generation: their styles of speech and the way they use technology), and then the second and third paragraph are about each one of those issues. The second paragraph was about style of speech, so I was trying to lead into the third paragraph by saying “About the technology issue…” since I’d already covered the style of speech, if that makes any sense.

      Ok Sam chuyển sang tiếng Việt nhé! Thực ra Sam nghĩ Sam biết anh Canada đó. Anh ấy có phải tên là Joe Ruelle không? Anh Joe (Dâu Tây) cực kỳ giỏi tiếng Việt, thậm chí viết sách bằng tiếng Việt. Hằng có thời gian rảnh thì Hằng cứ đọc sách đó, tên là “Ngược chiều vun vút”. Hằng có thời gian thì Hằng cứ đọc đi xem. 🙂

      Cuối cùng Sam không biết Hằng nói nghiêm túc hoặc nói đùa về cách dạy fiancée tiếng Việt nhưng Sam biết về 1 anh Úc có thể nói nhiều thứ tiếng, giỏi nhất là tiếng Thái nhưng cũng biết 1 chút tiếng Việt. Anh ấy tên là Stuart Jay Raj, và anh ấy có nhiều clip trên mạng (bằng tiếng Anh) về cách học những thứ tiếng khó học cho người nói tiếng Anh. Ví dụ: nói tiếng âm điệu như thế nào, phát âm chữ “ng” (ngon, ngoan, ngủ, v.v.) như thế nào. Hằng muốn biết thêm thì Hằng có thể vào những trang này xem:

      Trang chủ: http://www.youtube.com/user/stujaystujay
      Nói tiếng âm điệu: http://www.youtube.com/watch?v=TV1F8ZE_AyA
      Nói chữ ng: http://www.youtube.com/watch?v=ttA8ukm8lwI

      Sam hy vọng fiancée của Hằng có thể học tiếng Việt tốt 1 ngày nào đó! 🙂

  4. Hang permalink

    Chào Sam,

    Mình sẽ viết bằng tiếng Việt nhé và thấy rất vui vì được làm như vậy. Mình cứ suy nghĩ mãi về lý giải cho cách dùng cụm từ “về mặt kỹ thuật” của em và lý do tại sao nó lại gây hiểu lầm cho độc giả là người bản xứ. Mình có để ý tìm đồng nghiệp bộ môn Tiếng Việt để hiểu sâu hơn về cốt lõi của vấn đề nhưng mình không gặp được ai. Vậy là mình nói chuyện với một đồng nghiệp là tiến sỹ về ngôn ngữ học Anh. Mình cho rằng tuy không có chuyên môn về Tiếng Việt nhưng là một nhà nghiên cứu về ngôn ngữ, chị có thể giúp mình lý giải hiện tượng này. Sở dĩ mình dụng công như vậy vì mình cho rằng khi góp ý cho một người học ngôn ngữ, không đơn thuần là bảo họ “người bản xứ không nói như vậy” mà phải tìm ra nguyên nhân tại sao họ mắc lỗi và tìm ra giải pháp để cải thiện lỗi đó trên phạm vi tổng quát hơn.

    Vậy thì đây là lý giải của mình. Đúng là trong Tiếng Việt có sử dụng “mặt này”, “mặt khác” để đề cập đến các ý nhỏ của một quan điểm / vấn đề lớn hơn. Nhưng khi em dùng cụm từ “về mặt kỹ thuật”, chị hiểu là em đang nói đến khía cạnh kỹ thuật, máy móc của một đối tượng là vì bản thân từ “kỹ thuật” là một từ đa nghĩa. Nếu tương đồng với “technology” thì nó liên quan đến công nghệ. Nhưng nghĩa khác thì lại liên quan đến máy móc hoặc là quy trình để vận hành hoặc xúc tiến một việc nào đó. Khi em dùng cụm từ “về mặt + một danh từ” theo cá nhân mình thì người đọc sẽ liên tưởng đến các khía cạnh của một vấn đề mà cả người đọc và viết đều công nhận là luôn luôn tồn tại trong một đối tượng. Chị lấy ví dụ như sau. Nói đến một dự án sản xuất máy móc, thường người ta nghĩ đến một số thành tố / yếu tố ví dụ như kỹ thuật (tức là thiết kế, vận hành máy móc), nhân lực (liên quan đến nhân sự tham gia vào dự án) và tài chính. Chính vì vậy người ta có thể nói “Về mặt kỹ thuật, dự án này hoàn toàn khả thi. Nhưng về mặt tài chính, chúng ta cần xem xét kỹ cung cầu của thị trường để quyết định có thông qua dự án hay không.”

    Trong bài viết của mình, em đề cập đến hai “mặt” là cách sử dụng ngôn ngữ và khả năng tiếp cận / sử dụng công nghệ hiện đại (ví dụ máy tính, mạng Internet) của hai thế hệ già và trẻ. Nhưng theo chị không nhiều người đồng ý rằng hai “mặt” này là đặc điểm của các thế hệ. Chính vì vậy, chị đã hiểu nhầm rằng em dịch từ “technically” sang Tiếng Việt” .

    Ngoài ra, hai “mặt” này là hai ý chính trong bài viết của em mà thôi. Theo thiển ý của mình thì cụm từ “về mặt kỹ thuật” em dùng gây hiểu nhầm / làm người đọc khó hiểu và nghe không tự nhiên là do em đã áp dụng không đúng khái niệm “mặt” vào bài viết của mình. “Mặt này, mặt khác” là để chuyển tiếp cho các ý trong một bài. Còn “mặt” trong “về mặt kỹ thuật” thì lại được người đọc (là mình) hiểu thành các thành tố của một đối tượng.

    Chị cố gắng không sử dụng tiếng Anh khi giải thích cho em mặc dù nếu dùng tiếng Anh thì dễ dàng hơn vì chị nghĩ trong giảng dạy ngôn ngữ việc sử dụng tiếng mẹ đẻ hoặc ngôn ngữ thứ 3 để giải thích là phương án cuối cùng. Hy vọng lời góp ý này có ích cho em. Chị không phải là giáo viên dạy Tiếng Việt nên lý giải của chị có thể không phải là đáp án chính xác cho câu hỏi của chúng ta. Nếu có thời gian em thử hỏi thầy cô của mình xem sao nhé.

  5. Hang permalink

    Mình biết là Sam đọc phản hồi của mình sẽ rất mệt nhưng theo phép lịch sự thì cần có một phản hồi nữa để cảm ơn em về các trang web em giới thiệu. Mình sẽ nghiên cứu xem có áp dụng cho trường hợp của bạn trai mình được hay không.

    Hôm nay mình có chút thời gian rảnh rỗi và nếu em không ngại đọc phản hồi dài thì mình muốn chia sẻ một chút lý do tại sao mình quan tâm đến blog của em và việc giúp bạn trai mình học tiếng Việt. Thôi cứ xem như là Sam đang luyện kỹ năng đọc hiểu nhé.

    Bạn trai mình là người Scotland, đã sống ở HN hai năm. Bọn mình dự định sau khi kết hôn sẽ sống ở đây ít nhất thêm vài năm nữa trước khi chuyển về Scotland. Bạn trai mình thích cuộc sống ở VN nhưng vì không nói được Tiếng Việt nên giao tiếp với mọi người bị hạn chế, đặc biệt là với gia đình mình vì mình là thành viên duy nhất sử dụng được Tiếng Anh. Mình không kỳ vọng anh ấy giỏi Tiếng Việt như Joe nhưng mình nghĩ nếu giao tiếp được bằng ngôn ngữ của người bản xứ, người ta sẽ thấy cuộc sống dễ dàng hơn và có thể tận hưởng được nhiều điều hơn trong nền văn hóa của đất nước đó. Một ví dụ điển hình là anh bạn người Úc của mình. Khi mới sang Việt Nam anh ấy thấy các bài hát tiếng Việt rất giống nhau và không có gì hấp dẫn. Nhưng khi tìm hiểu thêm và hiểu được lời bài hát thì anh ấy đâm ra lại mê hát nhạc Việt và hát rất hay. Một lý do khác nữa là mình muốn sau này con cái sẽ nói được cả hai thứ tiếng Anh, Việt. Sống ở một khu vực với rất ít người Việt nhập cư như Scotland thì việc này xem ra không đơn giản. Chính vì vậy nếu chồng mình nói được Tiếng Việt, em bé sẽ được dùng Tiếng Việt khi nói chuyện với cả cha và mẹ thay vì chỉ có hai mẹ con nói chuyện với nhau.

    Vậy thôi mình đã viết nhiều rồi. Nếu Sam thấy hứng thú thì có thể phản hồi và trao đổi với mình. Âu cũng là một cách để rèn luyện Tiếng Việt của em, Sam nhỉ?

    Chú thích nhỏ: Mình năm nay 28 tuổi nên chắc là xưng mình/chị và gọi Sam là em sẽ không làm phật lòng em đâu nhỉ.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: